TƯƠNG KỴ MEROPENEM VÀ CIPROFLOXACIN
Ngày đăng: 15/03/2021 - Lượt xem: 91

Tương kỵ giữa ciprofloxacin và meropenem là một phản ứng hiếm gặp trên lâm sàng. Trong y văn thế giới đã ghi nhận 1 vài trường hợp. Hầu hết các trường hợp trên đều gây tủa trên đường truyền và chưa ghi nhận hậu quả nghiêm trọng nào trên bệnh nhân. Tuy vậy, để giảm thiểu các nguy cơ nghiêm trọng trên bệnh nhân, nhân viên y tế cần có các kiến thức để phòng tránh tương kỵ này xảy ra trên lâm sàng.

Ca lâm sàng

Đặc điểm bệnh nhân:Nguyễn Văn A, 55 tuổi, chẩn đoán nhiểm khuẩn bệnh viện. Được điều trị bằng 2 kháng sinh là Meropenem 1g pha trong NaCl 0,9% 100ml truyền tỉnh mạch và Ciprofloxacin 200mg/100ml truyền tỉnh mạch.

Mô tả hiện tượng xảy ra:Bệnh nhân tiêm truyền thông qua khóa 3 chạc (chữ Y). Đầu tiên, điều dưỡng thực hiện truyền Ciprofloxacin 200mg/100ml trên đường truyền thứ nhất. Sau khi truyền hết Ciprofloxacin, dây truyền  thứ nhất được tráng bằng NaCl 0,9%và BN được truyền tiếp Meropenem trên đường truyền thứ 2. Sau khi truyền khoảng vài phút thì xuất hiện tủa trắng ở dây truyền dịch (Phần từ khóa 3 chạc đến phần kim tiêm lưu ven).

Đánh giá ban đầu: Nghi ngờ hiện tượng tủa trắng xuất hiện trên dây truyền do tương kỵ giữa Ciprofloxacin và Meropenem.

1. Tổng quan chung

Tương kỵ được đinh nghĩa là một phản ứng không mong muốn xảy ragiữa thuốc và dung dịch pha, bộ phận chứa dung dịchtruyền hoặc với một thuốc khác dẫn đến thay đổi đặc tínhhóa học, lý học và tác dụng dược lý của dẫn đến thuốckhông còn an toàn hoặc hiệu quả.

Như ta đã biết, Meropenem và ciprofloxacin là các kháng sinh được sử dụng phổ biến trong điều trị nhiểm khuẩn. Đặc biệt trong tình trạng tăng nhiểm trùng do chủng vi khuẩn Gram (-) đa kháng, thì việc phối hợp Meropenem với Ciprofloxacin sẽ xuất hiện tần suất lớn hơn trên lâm sàng và được khuyến cáo trong hầu hết các hướng dẫn điều trị nhiểm trùng bệnh viện trong nước và quốc tế. Tuy nhiên, trong quá trình điều trị, do nhân viên y tế không nhận thức được tương kỵ giữa 2 thuốc đẫn đến việc sử dụng 2 thuốc này trên cùng một đường truyền hoặc khóa chữ y từ đó gây ra một số trường hợp tương kỵ do 2 thuốc này gây ra.

- Trong y văn thế giới đã ghi nhận các trường hợp xuất hiện tương kỵ giữa meropenem và ciprofloxacin được đăng trong các tạp chí American jourral of health System Pharmacy xuất bản năm 2013:

+ Trường hợp 1: Bệnh nhân được sử dụng ciprofloxacin 2mg/ml được truyền trong 2,5 giờ, sau đó 30 phút, sau khi tráng rữa dây truyền, bệnh nhân được bắt đầu truyền meropenem 20ml/ml. Hiện tượng tủa xuất hiện ngay trên ống truyền dịch.

+ Trường hợp 2: Bệnh nhân được duy trì đường truyền NaCl 0,9% với tốc độc 45ml/giờ, meropenem 20mg/ml được truyền theo dây thứ 2, sau đó, được tráng bằng 25 ml dịch, 4 giờ sau bệnh nhân được truyền tiếp bằng ciprofloxacin trên cùng dây truyền này. Hiện tượng tủa được quan sát sau 5 phút trên ống truyền tĩnh mạch.

- Cơ chế tạo tủa giữa ciprofloxacin và meropenem đượcgiải thích do ciprofloxacin có đặc tính không ổn định, bị kết tủa trong môi trường pH kiềm.Ciprofloxacin tiêm được bào chế ở dạng pha sẵn trongglucose với acid lactic để làm tăng độ tan. Dung dịchthuốc có chứa acid hydrochloric để điều chỉnh pH thíchhợp từ 3.5 đến 4.6.Meropenem dung dịch truyền có pH từ 7.3 – 8.3. Trongtờ thông tin sản phẩm thuốc, tương kỵ giữa ciprofloxacincó thể xảy ra với tất cả các thuốc/dung dịch có pH kiềm.

- Sau khi truyền thuốc, do khả năng đệm và dung tích của máu lớn cho nên nồng độ của thuốc đạt được trong máu thấp hơn nhiều so với nồng độ thuốc trong dịch truyền.Cụ thể, đối với ciprofloxacin, sau liều đơn 400mg (nồngđộ dịch truyền 2mg/ml), nồng độ đỉnh cipfloxacin trong máu chỉ đạt được 4.6mcg/ml. Do đó ciprofloxacin không bị kết tủa trong máu (pH = 7.4). Đối với meropenem, sau liều đơn 1g (nồng độ dịch truyền 2.5 – 10mg/ml), nồng độ đỉnh trong máu chỉ đạt 49mcg/ml thấp hơn nhiều so với nồng độ dịch truyền. Trên cơ sở lý thuyết, khó có khả năng xảy ra kết tủa giữa ciprofloxacin và meropenem khi vào trong cơ thể.Hiện tại, chưa có bằng chứng lâm sàng nào ghi nhận nguy cơ này. Trong các hướng dẫn điều trị vẫn tiếp tục khuyến cáo sử dụng phối hợp 2 thuốc để điều trị các nhiễm khuẩndo vi khuẩn Gram âm đa kháng.

2. Hậu quả của tương kỵ giữa meropenem và ciprofloxacin trong trường hợp được truyền cho bệnh nhân

Hiện chưa có báo cáo nào ghi nhận thực tế hậu quả của hiện tượng tủa trong cơ thể liên quan đến tương kỵ của ciprofloxacin và meropenem. Trường hợp truyền vào bệnh nhân, kết tủa có thể gây tắc động mạch phổ và viêm tĩnh mạch. Đây là nguy cơ về mặt lý thuyết khi kích thước phân tử trên 7 micromet.

3. Biện pháp dự phòng tương kỵ ciprofloxacin và meropenem

Biện pháp được khuyến cáo nhằm giảm thiểu nguy cơnày là phải sử dụng đường truyền riêng biệt cho mỗi thuốc, không trộn lẫn với bất kỳ thuốc nào và dùng cáchnhau ít nhất 2 giờ.

 

Tổ dược lâm sàng – thông tin thuốc



Hình ảnh hoạt động nổi bật

Liên hệ / Gửi câu hỏi

Liên kết website

Thống kê truy cập

  • Online: 17

  • Tổng lượt truy cập: 10491214

  • Hôm nay: 6835