Hướng dẫn về dùng thuốc dự phòng dị ứng khi dùng thuốc cản quang IV
Ngày đăng: 30/05/2023 - Lượt xem: 1970

I. Các trường hợp dị ứng khi dùng thuốc cản quang

Khoa Dược đã nhận được 03 báo cáo bị dị ứng do dùng thuốc cản quang Ultravist (iopromid) tại Khoa Chẩn đoán hình ảnh vào năm 2017.

Bảng 1. Đặc điểm 3 ca lâm sàng dị ứng do dùng thuốc cản quang tại BV

Trong cơ sở dữ liệu ADR quốc gia Việt Nam, từ năm 2006 đến năm 2011 ghi nhận 134 báo cáo (chiếm 1,24 % trong tổng số cơ sở dữ liệu ADR) liên quan đến thuốc cản quang chứa iod: Xenetic (iobitridol); Telebrix (ioxithalamat) và Ultravist (iopromid), Pamiray (iopamidol), Iopamiro (iopamidol) [1].

Bảng dưới đây tổng hợp các ADR đã xảy ra khi dùng thuốc cản quang tại Việt Nam

 

II. Các yếu tố nguy cơ

Các yếu tố nguy cơ dẫn đến tỷ lệ xảy ra ADR cao hơn khi dùng thuốc cản quang trên một số quần thể bệnh nhân có các đặc điểm sau [2]:

- Tiền sử trước đó đã có dị ứng với thuốc cản quang chứa Iod. 21-60% nguy cơ tái phản ứng khi dùng lặp lại một thuốc hay thuốc khác trong nhóm thuốc cản quang chứa Iod.

- Tiền sử dị ứng: Hen suyễn là yếu tố ảnh hưởng quan trọng nhất đối với phản ứng nặng. Không có bằng chứng về việc dị ứng hải sản có ảnh hưởng tới phản ứng.

- Bệnh tim mạch (đặc biệt là suy tim)

- Tình trạng mất nước

- Bệnh huyết học như hồng cầu liềm, tăng hồng cầu, u tủy

- Bệnh về thận, đang dùng thuốc có độc với thận

- Tuổi: trẻ em, người cao tuổi

- Bệnh nhân đang sử dụng thuốc chẹn beta (atenolol, metoprosol, propranolol…), interleukin-2, aspirin, NSAID cần phải ngừng sử dụng thuốc hoàn toàn trước khi tiến hành tiêm thuốc cản quang.

- Lo âu, trầm cảm.

III. Dự phòng sốc phản vệ khi dùng thuốc cản quang

Hiện tại, có rất nhiều tranh cãi xung quanh lợi ích của việc sử dụng corticoid để dự phòng các phản ứng quá mẫn do thuốc cản quang.

  • Chỉ định chính dùng thuốc dự phòng dị ứng là cho những bệnh nhân có nguy cơ cao xảy ra phản ứng dị ứng cấp tính.
  • Dùng thuốc dự phòng dị ứng có thể giúp làm giảm nguy cơ của phản ứng dị ứng, tuy nhiên hiệu quả cao nhất xảy ra ở những bệnh nhân có tiền sử phản ứng dị ứng nhẹ.
  • Vì vậy, những BN bị phản ứng phản vệ hay nghiệm trọng với thuốc cản quang, cần cân nhắc dùng các liệu pháp thay thế không dùng thuốc cản quang.

Có 2 phác đồ dùng thuốc dự phòng dị ứng:

  • Thuốc dự phòng dị ứng theo kế hoạch: dùng 12h trước khi tiêm thuốc cản quang
  • Thuốc dự phòng dị ứng khẩn cấp: Dùng thuốc phòng dị ứng khẩn cấp chỉ được khuyến cáo dùng cho những bệnh nhân không thể đợi 12h sau mới dùng thuốc cản quang hoặc khi các phương pháp chẩn đoán hình ảnh khác là không thể.

Phác đồ dùng thuốc dự phòng dị ứng thuốc cản quang

Các thuốc dự phòng dị ứng là steroid đường uống được ưa dùng hơn so với sử dụng bằng đường tĩnh mạch nếu có thể. Như một quy tắc chung, những phác đồ dự phòng thường được đưa ra bởi các bác sĩ trực tiếp khám cho bệnh nhân. Sau đó bác sĩ chẩn đoán hình ảnh sẽ tư vấn và thay đổi phác đồ khi được yêu cầu.

 

Tài liệu tham khảo:

Trung tâm thông tin thuốc và cảnh giác dược quốc gia (2010) Thuốc cản quang chứa iod và các phản ứng dị ứng có liên quan.

Marc J. et al. (2006). Current understanding of contrast media reactions and implication for clinical management.

Drug Safety 2006; 29 (2): 133-141.

Greenberger PA et al. The prevention of immediate generalized reactions to radiocontrast media in high-risk patients. J Allergy Clin Immunol 1991; 87: 867-72

Lasser EC et al. Pre-treatment with corticosteroids to prevent adverse reactions to non-ionic contrast media. Am J Roentgenol 1994; 162: 523-6.

Nhịp cầu dược lâm sàng (2003). Xử lý shock phản vệ.

BYT. Thông tư số 08/1999-TT-BYT ngày 04 tháng 05 năm 1999.

ACR contrast manual, v10.2 2016

KHOA DƯỢC



Hình ảnh hoạt động nổi bật

Video Bệnh viện

Liên hệ / Gửi câu hỏi

Liên kết website

Thống kê truy cập

  • Online: 42

  • Tổng lượt truy cập: 21777164

  • Hôm nay: 5620