Nhiễm khuẩn tiết niệu có biểu hiện như thế nào?
Ngày đăng: 10/06/2026 - Lượt xem: 28

Nhiễm khuẩn tiết niệu là một trong những bệnh lý nhiễm trùng thường gặp nhất. Bệnh có thể xuất hiện ở mọi lứa tuổi, nhưng phổ biến hơn ở phụ nữ, người cao tuổi, người mắc bệnh đái tháo đường hoặc có bất thường đường tiết niệu.

Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, nhiễm khuẩn tiết niệu có thể gây nhiều biến chứng nguy hiểm như viêm thận, suy thận, nhiễm khuẩn huyết, thậm chí đe dọa tính mạng.

Nhiễm khuẩn tiết niệu (NKTN) là tình trạng vi khuẩn xâm nhập và phát triển tại một hoặc nhiều cơ quan của hệ tiết niệu. Dựa vào vị trí tổn thương, bệnh được chia thành hai nhóm chính:

Nhiễm khuẩn tiết niệu trên: Bao gồm viêm thận - bể thận cấp, là tình trạng nhiễm trùng xảy ra tại nhu mô thận và niệu quản.

Nhiễm khuẩn tiết niệu dưới: Bao gồm viêm bàng quang và viêm niệu đạo.

Ngoài ra, những trường hợp nhiễm khuẩn tại một số cơ quan sinh dục nam như viêm tuyến tiền liệt, áp-xe tuyến tiền liệt, viêm tinh hoàn hoặc viêm mào tinh hoàn cũng thường được theo dõi và điều trị tại chuyên khoa Thận - Tiết niệu.

Nguyên nhân phổ biến nhất gây nhiễm khuẩn tiết niệu là vi khuẩn, trong đó thường gặp nhất là Escherichia coli (E. coli). Ngoài ra còn có các loại vi khuẩn khác như Proteus, Klebsiella, Enterococcus...

Phần lớn vi khuẩn xuất phát từ vùng tầng sinh môn, âm hộ - âm đạo hoặc hậu môn, sau đó đi ngược dòng qua niệu đạo vào bàng quang và có thể lan lên thận. Một tỷ lệ nhỏ trường hợp nhiễm khuẩn xảy ra do vi khuẩn từ máu đi đến thận trong các bệnh cảnh nhiễm khuẩn huyết.

Một số đối tượng có nguy cơ mắc bệnh cao hơn gồm: Phụ nữ do niệu đạo ngắn, tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập dễ dàng. Người có sỏi tiết niệu. Người có bất thường cấu trúc đường tiết niệu. Người mắc đái tháo đường. Phụ nữ mang thai. Người suy giảm miễn dịch hoặc đang sử dụng thuốc ức chế miễn dịch. Người đặt ống thông tiểu kéo dài.

Nhiễm khuẩn tiết niệu có biểu hiện như thế nào?

Triệu chứng của nhiễm khuẩn tiết niệu phụ thuộc vào vị trí và mức độ nhiễm trùng.

Dấu hiệu viêm bàng quang

Viêm bàng quang là dạng nhiễm khuẩn tiết niệu dưới thường gặp nhất. Người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng:

Tiểu buốt, tiểu rát.

Tiểu nhiều lần nhưng lượng nước tiểu ít.

Tiểu gấp, khó nhịn tiểu.

Đau tức vùng hạ vị.

Nước tiểu đục hoặc có mùi hôi bất thường.

Tiểu máu.

Ở nam giới bị viêm niệu đạo, ngoài cảm giác tiểu buốt còn có thể xuất hiện tình trạng chảy dịch hoặc mủ ở đầu dương vật.

Nhiễm khuẩn tiết niệu là tình trạng vi khuẩn xâm nhập và phát triển tại một hoặc nhiều cơ quan của hệ tiết niệu.

Dấu hiệu viêm thận - bể thận cấp

Đây là tình trạng nhiễm trùng nặng hơn do vi khuẩn đã lan lên thận. Các triệu chứng thường bao gồm:

Sốt cao.

Rét run hoặc ớn lạnh.

Đau vùng hông lưng hoặc đau một bên thắt lưng.

Tiểu buốt, tiểu rắt.

Buồn nôn hoặc nôn.

Mệt mỏi, suy nhược.

Người bệnh cần được thăm khám sớm khi xuất hiện các dấu hiệu trên để tránh những biến chứng nguy hiểm.

Những biến chứng nguy hiểm của nhiễm khuẩn tiết niệu

Nhiều người cho rằng nhiễm khuẩn tiết niệu chỉ là bệnh lý đơn giản và có thể tự khỏi. Tuy nhiên, nếu điều trị không đúng hoặc chậm trễ, bệnh có thể gây ra nhiều hậu quả nghiêm trọng.

Các biến chứng thường gặp gồm:

Áp-xe thận.

Áp-xe quanh thận.

Suy thận cấp.

Nhiễm khuẩn huyết.

Sốc nhiễm khuẩn.

Viêm thận mạn tính.

Suy thận mạn.

Đặc biệt, ở người cao tuổi, phụ nữ mang thai hoặc người có bệnh nền, các biến chứng có thể diễn tiến nhanh và nặng nề hơn.

Để xác định chính xác tình trạng nhiễm khuẩn tiết niệu cũng như đánh giá mức độ tổn thương, bác sĩ có thể chỉ định nhiều phương pháp thăm dò khác nhau.

Các xét nghiệm thường được thực hiện gồm:

Xét nghiệm máu.

Xét nghiệm nước tiểu.

Cấy nước tiểu xác định vi khuẩn gây bệnh.

Cấy máu trong trường hợp nghi ngờ nhiễm khuẩn huyết.

Bên cạnh đó, người bệnh có thể được chỉ định các phương pháp chẩn đoán hình ảnh như:

Siêu âm hệ tiết niệu.

Chụp X-quang.

Chụp cắt lớp vi tính (CT).

Cộng hưởng từ (MRI).

Nội soi bàng quang.

Việc lựa chọn phương pháp nào sẽ phụ thuộc vào triệu chứng lâm sàng và tình trạng cụ thể của từng người bệnh.

Làm gì để phòng ngừa nhiễm khuẩn tiết niệu?

Nên chủ động thực hiện những biện pháp sau để giảm nguy cơ mắc bệnh nhiễm khuẩn tiết niệu: 

Uống đủ từ 1,5 - 2 lít nước mỗi ngày.

Tăng cường rau xanh và trái cây tươi. 

Không nhịn tiểu trong thời gian dài. 

Giữ vệ sinh vùng sinh dục sạch sẽ, khô thoáng. 

Mặc quần áo rộng rãi, thấm hút mồ hôi tốt. 

Tránh sử dụng các dung dịch thụt rửa sâu vùng kín. 

Nên tắm bằng vòi sen thay vì ngâm bồn trong thời gian dài. 

Điều trị triệt để các bệnh viêm nhiễm phụ khoa. 

Vệ sinh vùng kín trước và sau khi quan hệ tình dục. 

Đi tiểu sau quan hệ để giúp loại bỏ vi khuẩn có thể xâm nhập vào niệu đạo.

Đối với những trường hợp viêm bàng quang tái phát nhiều lần, bác sĩ có thể cân nhắc một số biện pháp dự phòng như sử dụng kháng sinh liều thấp kéo dài, dùng thuốc sau quan hệ tình dục hoặc bổ sung men vi sinh theo chỉ định.

Tóm lại: nhiễm khuẩn tiết niệu là bệnh lý phổ biến nhưng không nên xem nhẹ. Khi xuất hiện các triệu chứng như tiểu buốt, tiểu rắt, tiểu máu, sốt hoặc đau vùng hông lưng, người bệnh cần đến cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị sớm. Việc phát hiện kịp thời không chỉ giúp bệnh nhanh khỏi mà còn hạn chế tối đa nguy cơ biến chứng ảnh hưởng đến chức năng thận và sức khỏe lâu dài.

Theo Báo Sức khỏe & Đời sống