Sử dụng ondansetron trong thời kỳ đầu mang thai và nguy cơ dị tật vòm miệng
Ngày đăng: 21/10/2020 - Lượt xem: 1749

Tháng 6/2020, Cơ quan Quản lý Y tế New Zealand (Medsafe) đã cảnh báo nguy cơ dị tật vòm miệng do mẹ sử dụng ondansetron trong 3 tháng đầu thai kỳ (13 tuần đầu tên của thai kỳ). Ngày 17/9/2020, Cơ quan Khoa học Y tế Singapore (HAS) cũng cập nhật một số nghiên cứu liên quan đến nguy cơ dị tật bẩm sinh khi sử dụng ondansetron trong thời kỳ đầu mang thai...

Tháng 6/2020, Cơ quan Quản lý Y tế New Zealand (Medsafe) đã cảnh báo nguy cơ dị tật vòm miệng do mẹ sử dụng ondansetron trong 3 tháng đầu thai kỳ (13 tuần đầu tên của thai kỳ). Ngày 17/9/2020, Cơ quan Khoa học Y tế Singapore (HAS) cũng cập nhật một số nghiên cứu liên quan đến  nguy cơ dị tật bẩm sinh khi sử dụng ondansetron trong thời kỳ đầu mang thai trong đó quan sát thấy có sự gia tăng nhỏ về nguy cơ dị tật vòm miệng ở trẻ sơ sinh có mẹ sử dụng ondansetron trong 3 tháng đầu thai kỳ, tuy nhiên các kết quả dị tật về tim còn nhiều mâu thuẫn.

Ondansetron là một chất đối kháng chọn lọc thụ thể serotonin (5-HT3) được chỉ định trong kiểm soát buồn nôn và nôn do hóa trị liệu gây độc tế bào và xạ trị, và dự phòng buồn nôn và nôn sau phẫu thuật. Ondansetron cũng được sử dụng với các chỉ định ngoài hướng dẫn (“off-label”) để điều trị nôn và buồn nôn trong 3 tháng đầu của thai kỳ. Dữ liệu từ Cơ quan lưu trữ Quốc gia New Zealand cho thấy việc sử dụng ondansetron trong ba tháng đầu thai kỳ có xu hướng tăng dần theo năm, tỷ lệ tăng từ  0,5% năm 2009 lên 9,6% năm 2018. Các nghiên cứu tại Hoa Kỳ cũng thể hiện sự gia tăng rõ rệt trong việc sử dụng ondansetron “off-label”, tăng từ dưới 1% trước năm 2000 đến gần 25% năm 2014, phổ biến nhất trong ba tháng đầu của thai kỳ.

Các nghiên cứu dịch tễ lớn được công bố gần đây

Hai nghiên cứu dịch tễ đã cố gắng đánh giá nguy cơ dị tật khe hở môi và dị tật bẩm sinh khác ở trẻ sơ sinh có phơi nhiễm với ondansetron trong bụng mẹ, sử dụng dữ liệu từ cơ sở quản lý dữ liệu lớn ở Hoa Kỳ.

Nghiên cứu đầu tiên là một nghiên cứu thuần tập hồi cứu trên 1.8 triệu phụ nữ mang thai từ năm 2000 đến 2013, hơn 88.000 trong số các trường hợp mang thai trên sử dụng ondansetron trong ba tháng đầu thai kỳ. Nghiên cứu kết luận rằng tiếp xúc với ondansetron trong 3 tháng đầu tiên có liên quan đến việc tăng nguy cơ nhỏ sứt môi ở trẻ sơ sinh nhưng có ý nghĩa thống kê  (Nguy cơ điều chỉnh tương đối 1,2; KTC 95% CI: 1,03–1,48).

Nghiên cứu thứ hai là một nghiên cứu bệnh chứng dựa trên nghiên cứu thuần tập ở 864.083 cặp mẹ con được đăng ký từ 2000 đến 2014, trong đó 5.557 cặp mẹ-con được điều trị bằng ondansetron trong ba tháng đầu thai kỳ cho thấy phơi nhiễm với ondansetron có liên quan đến sự gia tăng các khuyết tật khe hở môi – vòm miệng, mặc dù mức tăng này chưa có ý nghĩa thống kê (OR 1,30, KTC 95% CI: 0,75–2,25).

Các biện pháp quản lý do EMA (Cơ quan Quản lý Dược phẩm Châu Âu) và MHRA (Cơ quan Quản lý Thuốc và các sản phẩm y tế của Vương quốc Anh) thực hiện.

Sau khi các nghiên cứu về dịch tễ học được tiến hành tại Châu Âu kết luận việc sử dụng ondansetron trong ba tháng đầu thai kỳ có liên quan đến nguy cơ gia tăng các dị tật vòm miệng ở trẻ sơ sinh, mặc dù nguồn dữ liệu còn hạn chế. Tháng 1 năm 2020, Cơ quan Quản lý Thuốc và các sản phẩm y tế của Vương quốc Anh (MHRA) đã đưa ra cảnh báo an toàn liên quan đến nguy cơ dị tật vòm miệng khi sử dụng ondansetron, và khuyến cáo thận trọng với những chỉ định chưa được cấp phép. Kết quả trên tờ thông tin sản phẩm của các thuốc có chứa hoạt chất ondansetron lưu hành tại Châu Âu hiện đã được cập nhật để nhấn mạnh nguy cơ này và cung cấp thông tin mặc dù có thể còn chưa thống nhất hoàn toàn liên quan đến các dị tật trên tim mạch.

Khuyến cáo của Cơ quan Khoa học Y tế Singapore (HAS) và Cơ quan Quản lý Y tế New Zealand (Medsafe)

Tờ hướng dẫn sử dụng chế phẩm chứa ondansetron đang được cập nhật thông tin về dị tật khe hở môi – vòm miệng khi sử dụng ondansetron trong ba tháng đầu thai kỳ. Bác sĩ nên cân nhắc các chỉ định được cấp phép của ondansetron, cũng như phải cân nhắc kỹ lợi ích và nguy cơ khi sử dụng ondansetron cho phụ nữ đang trong thời kỳ đầu mang thai.

Việc sử dụng ondansetron điều trị nôn và buồn nôn ở phụ nữ mang thai ba tháng đầu là “off-label” và cần được thông báo cho phụ nữ mang thai để từ đó có sự đồng ý, thống nhất đối với nhóm bệnh nhân này trước khi sử dụng.

Đơn vị thông tin thuốc- Dược lâm sàng

Tài liệu tham khảo:

1.https://www.hsa.gov.sg/announcements/safety-alert/risk-of-orofacial-malformations-associated-with-the-use-of-ondansetron-in-early-pregnancy

2.https://www.medsafe.govt.nz/profs/PUArticles/PDF/Prescriber_Update_Vol_%2041_%20No_2_June_2020.pdf